Karakalem çizim teknikleri: yeni başlayanlar için rehber

Güncellendi:

Karakalemde temel teknikler dört başlıkta toplanır: çizgi, tarama, tonlama (yumuşak geçiş) ve silgiyle ışık açma. Hepsi aynı kalemle yapılır; fark, kalemi nasıl tuttuğunuzda, ne kadar bastığınızda ve çizgileri nasıl dizdiğinizdedir. Bu yazıda her tekniği kısaca tanıyacak, sonra bir çalışma sırası önereceğiz.

Karakalem çizim teknikleri nelerdir?

Atölyelerde ve resim derslerinde "desen" denen çalışma, aslında ışık ve gölgeyi gri tonlarla göstermektir. Bunun için dört alet kullanırsınız.

  • Çizgi: Nesnenin dış hatlarını ve iç bölünmelerini gösterir. Hafif, birkaç kez yinelenen çizgilerle başlamak, tek bir sert çizgiden daha kolay düzeltilir.
  • Tarama: Birbirine yakın, çoğunlukla paralel çizgilerle ton kurmak. Çizgiler sıklaştıkça ve kalınlaştıkça alan koyulaşır. Ayrıntısı için karakalem tarama teknikleri yazısına bakabilirsiniz.
  • Tonlama: Kalemi yatık tutup çizgi izi bırakmadan, yumuşak ve düzgün bir gri yüzey oluşturmak.
  • Silgi: Sadece hata düzeltmek için değil, koyu alanın içinden ışık çıkarmak için de kullanılır.

Kalem sertliği teknikleri nasıl etkiler?

Kurşun kalemlerin ölçeği Avrupa sisteminde 9H'den 9B'ye uzanır: H sert ve açık, B yumuşak ve koyudur; HB ortadadır. Art in Context'in aktardığı gibi, kalem sertliği için uluslararası bağlayıcı bir standart yoktur; yani aynı numara markadan markaya biraz farklı koyuluk verebilir. Bu yüzden numaralara değil, kendi kalemlerinizin verdiği tona güvenin.

Pratik bir başlangıç seti için üç kalem yeter: açık taslak için HB, orta tonlar için 2B, koyu bölgeler için 4B ya da 6B. Hangi kalemin ne işe yaradığını görmek için kurşun kalem sertlik dereceleri aracına göz atabilirsiniz. Kalemi bir kâğıt şeridinde, en açıktan en koyuya doğru kutu kutu denemek on dakikanızı alır ve sonraki bütün çalışmalarda işe yarar.

Tarama ve tonlama arasındaki fark ne?

Tarama çizgi izini gösterir; tonlama ise izi gizler. Wikipedia'nın tanımına göre tarama, birbirine yakın paralel çizgilerle ton etkisi yaratır; çizgiler farklı açılarda üst üste bindirilirse (çapraz tarama) daha koyu tonlar ve doku elde edilir. Eğri çizgilerle yapılan tarama ise formu, yani nesnenin yuvarlaklığını anlatmaya yardım eder.

Tonlamada kalem yatık tutulur, baskı kademeli artırılır ve yönü sürekli değiştirmeden tek tip bir yüzey kurulur. Bir elmanın yuvarlak yüzeyi tonlamayla, ağaç kabuğu ya da kumaş dokusu taramayla daha rahat anlatılır. İkisini birlikte kullanmak da mümkündür: önce hafif tarama, sonra yumuşatma. Beş yöntemi yan yana görmek için karakalemde gölgelendirme yazımıza geçin.

Silgiyle nasıl çizilir?

Silgiyi bir "açıcı kalem" gibi düşünün. Hamur silgiyi küçük bir parça koparıp ucunu sivriltirseniz, koyu bir alanın içinde ince bir parlama çizgisi açabilirsiniz. Beyaz plastik silgi ise daha kesin kenarlar verir. Silgiyle tonu geri almak, çoğu zaman en koyuyu baştan çizmemekle aynı kapıya çıkar: önce ara tonları kurun, en koyuyu ve en açığı en sona bırakın.

Kâğıdı fazla ovmamak da önemlidir. Kâğıt lifleri yıpranırsa sonraki katmanlar lekeli oturur. Hafif baskılı, çok katmanlı çalışma, tek seferde sert basmaktan daha kontrollüdür.

İlk çalışmayı hangi sırayla yapmalı?

Aşağıdaki sıra, yeni başlayanlar için denenmiş bir akıştır:

  1. Çizgi ısınması: Sayfaya uzun, hafif çizgiler ve daireler çizin.
  2. Ton şeridi: Beş ya da dokuz kutuluk bir ton skalası çıkarın.
  3. Form çalışması: Küre ve küp gibi basit hacimleri ışık-gölgeyle çalışın.
  4. Nesne: Tek bir obje, örneğin bir elma ya da fincan.
  5. Değerlendirme: Çizimi bir adım geriden, hatta gözlerinizi kısarak bakın; ton geçişleri belirgin mi?

Her çalışmanın sonunda neyi iyi yaptığınızı bir cümleyle not etmek, ilerlemeyi görmenizi kolaylaştırır. Hataların çoğu elden değil, gözle ilgilidir: Chamberlain ve Wagemans'ın 2016 tarihli derlemesine göre çizim doğruluğunun merkezinde nesneyi ve çizimi doğru algılamak yatar, ve hatalar büyük ölçüde sahneyi nasıl parçalara böldüğünüzden ve kalıplaşmış şemalardan gelir. Yani bu, geliştirilebilir bir beceridir.

Hangi hatalar en sık görülür?

  • Çok sert basmak: Silinmeyen çizgiler bırakır; hafif başlayın.
  • Tüm nesneyi aynı koyulukta çizmek: Işık yönünü belirleyin ve her yüzeye ona göre ton verin.
  • Kenarları fazla belirgin çizmek: Işık alan kenarlar yumuşak, gölgeye dönen kenarlar sert olabilir.
  • Elle kâğıdı kirletmek: Çizdiğiniz bölgenin altına temiz bir kâğıt koyup elinizin kâğıda değmesini önleyin.
  • Acele etmek: Kısa ama düzenli çalışmalar, uzun ve seyrek seanslardan çoğu zaman daha verimlidir.

Bu hataları atlatmak için kısa çizgi ve şekil çalışmaları iyi bir temel oluşturur.

Çalışma ortamını nasıl hazırlamalısınız?

Teknik kadar ortam da sonucu etkiler. Işığı tek yönden alan bir masa seçin; sol elini kullananlar ışığı sağdan, sağ elini kullananlar soldan alsın ki elin gölgesi çizimin üzerine düşmesin. Kâğıdı hafif eğimli bir yüzeye (kalın bir karton ya da çizim tahtası) koymak, çizime yukarıdan daha doğru bakmanızı sağlar. Kalemleri ucu iyi açılmış halde, silgiyi ve temiz bir yardımcı kâğıdı elinizin altında tutun.

Çizimden arada bir uzaklaşmak da bir tekniktir. Kâğıdı bir kol boyu geriye alıp bakmak, yakından görünmeyen oran ve ton hatalarını ortaya çıkarır. Bu kısa mola çoğu zaman bir silgi darbesinden daha çok işe yarar.

Teknikler arasında nasıl seçim yapılır?

Seçim, çizdiğiniz yüzeyin karakterine bağlıdır:

  • Pürüzsüz ve yuvarlak yüzeyler (elma, yumurta, küre): tonlama.
  • Dokulu yüzeyler (ağaç kabuğu, saç, kumaş): tarama ya da çapraz tarama.
  • Parlak yüzeyler (cam, metal): koyu zemin üzerine silgiyle ışık açma.
  • Çok ince ayrıntılar: sivri kalem ucu ve hafif çizgiler.

Bir çizimde birden fazla tekniği birleştirmek normaldir. Örneğin bir kupanın gövdesini tonlayıp sapının içini taramayla koyulaştırabilirsiniz. Önemli olan tekniği tutarlı kullanmaktır: aynı yüzeyin bir yarısını tarama, öbür yarısını tonlamayla çizmek görüntüyü böler.

Kalemi nasıl tutmalısınız?

Kalemi tutuş biçimi çizginin karakterini belirler. Yazı tutuşu (kalem başparmak, işaret ve orta parmak arasında, uca yakın) ince ayrıntı ve kontur için uygundur. Kalemi avucunuza yatırıp parmak uçlarıyla ortadan tutmak ise geniş, yumuşak tonlama için işe yarar; bu tutuşta bilek değil omuz ve dirsek çalışır. Aynı çizimde iki tutuşu da kullanmaya alışmak, tekniklerin hepsine erişmenizi sağlar.

Basıncı üç kademede düşünün: hafif (taslak), orta (ton), sert (en koyu vurgu). Her kademeyi bir kâğıt şeridinde on kez deneyip aynı koyulukta çıkana kadar tekrar etmek, elinizin kontrolünü artırır. Bu küçük deney beş dakika sürer ama sonraki bütün çalışmalarda karşılığını verir.

Kâğıtta adım adım nasıl öğrenirsiniz?

Teknikleri sesli adımlarla denemek isterseniz Guidart (iPhone ve iPad'de ücretsiz indirilir) çizimi siz kâğıtta yaparken adımları anlatır; AR modunda şablonu kâğıdınıza yansıtabilirsiniz. Her gün bir premium çizim ücretsizdir. Çizimin fotoğrafı yüklenince yapay zekâ orijinaliyle karşılaştırıp öneri verir; bu bir rehberdir, gerçek zamanlı değildir.

Tüm teknik yazılarımız karakalem teknikleri konu sayfasında toplu duruyor. İsterseniz önce elma çizimi ile başlayın.

Kaynaklar

  1. Art in Context: Hardness of Pencils
  2. Wikipedia: Hatching
  3. Chamberlain & Wagemans (2016), The genesis of errors in drawing

Sık sorulan sorular

Karakalem çiziminde hangi teknikleri bilmek gerekir?

Başlangıç için dört şey yeterli: çizgi kontrolü, tarama, yumuşak geçişli tonlama ve silgiyle ışık açma. Bunları ayrı ayrı küçük kutularda denemek, gerçek bir nesne çizmeye başlamadan önce elinizi ısıtır.

Karakalemde önce hangi kalem kullanılır?

Çoğu zaman önce sert uçlu (HB gibi) bir kalemle hafif bir taslak çizilir, koyu bölgeler için sonra daha yumuşak (B ve üzeri) kalemlere geçilir. Kalem sertliği markalar arasında biraz değiştiği için kendi kalemlerinizi bir kâğıtta denemek iyi olur.

Parmakla ya da gölgelendirme kalemiyle silmek doğru mu?

Yumuşak geçişler için kullanılan yaygın bir yöntemdir. Ancak çok kullanılırsa kâğıt kirlenir ve ışık alanları grileşir. Önce kalem baskısıyla ton kurmayı deneyip yumuşatmayı son adım olarak kullanmak daha temiz sonuç verir.

İlgili sayfalar

GuidartKâğıda çizmeyi öğrenin, iPhone ve iPad'de ücretsiz
İndir