Işık-gölge çalışması: elma ve küre ile

Güncellendi:

Işık-gölge çalışması, tek bir ışık kaynağının bir nesne üzerinde bıraktığı tonları gözlemleyip gri değerlerle çizmektir. Küre ve elma bu iş için en iyi başlangıç nesneleridir: tek bir lamba, sade bir fon ve bir HB ile 4B kalem yeter. Aşağıdaki sırayı izlerseniz altı ışık-gölge bölgesini ayırt etmeyi öğrenirsiniz.

Küre üzerinde ışık ve gölge hangi bölgelerden oluşur?

Işık soldan geliyorsa bir kürede aşağıdaki bölgeleri görürsünüz:

  1. Vurgu (en parlak nokta): Işığın doğrudan yansıdığı küçük alan. Çoğu zaman kâğıdın beyazı bırakılır.
  2. Işık alan yüzey: Vurgunun çevresindeki açık ton.
  3. Orta ton: Işık ile gölge arasındaki geçiş.
  4. Gölge çekirdeği: Işıktan en uzak dönen koyu kuşak. Genellikle en koyu nokta kürenin tam kenarında değil, biraz içeridedir.
  5. Yansıyan ışık: Zeminden dönen hafif ışık; kürenin alt kenarında gölge çekirdeğini hafifçe açar.
  6. Düşen gölge: Kürenin zemine bıraktığı gölge; nesneye değdiği yerde en koyu, uzaklaştıkça yumuşar.

Bu bölgeleri görmek için gözlerinizi kısarak bakın. Ayrıntılar kaybolur ve ton grupları belirginleşir. Bu bakış, Türkçe okul dilinde "leke" ve "valör" olarak anılan şeydir.

Hazırlık: kalem ve kâğıt

Ölçekte 9H'den 9B'ye giden kurşun kalemlerde HB ortadadır; Art in Context markalar arası bağlayıcı bir standart olmadığını belirtir. Bu çalışma için HB ile taslak, 2B ile orta tonlar, 4B ile gölge çekirdeği yeterlidir. Kâğıdın altına bir yardımcı sayfa koyun; elinizin kâğıda değmesini engeller.

Küre çalışması adım adım nasıl yapılır?

  1. Daire taslağı: Önce hafif bir daire çizin; kusursuz olması gerekmez. Çizgi çalışması sayfalarındaki daireler elinizi ısıtır.
  2. Işık yönünü işaretleyin: Köşeye küçük bir ok koyun.
  3. Vurguyu ayırın: En parlak noktayı kalemsiz bırakın.
  4. Orta tonu kurun: HB ya da 2B ile yatık kalemle, yuvarlak formu izleyen hafif vuruşlar yapın.
  5. Gölgeyi koyulaştırın: 4B ile gölge çekirdeğini, kürenin kenarından biraz içeride kurun.
  6. Yansıyan ışığı açın: Silgiyle ya da baskıyı azaltarak alt kenardaki ışığı geri verin.
  7. Düşen gölgeyi ekleyin: Kürenin zeminle temas ettiği noktada en koyu tonu verip dışa doğru açın.

Yuvarlak yüzeylerde taramanın formun eğrisini izlemesi hacim hissini güçlendirir; Wikipedia da eğri çizgilerle yapılan taramanın (kontur taraması) ışığı ve formu anlattığını belirtir. Ayrıntılı rehber: karakalem tarama teknikleri.

Aynı mantık elmada nasıl işler?

Elma da özünde bir küredir; üzerine iki ek özellik gelir: sapın çukuru ve alt kısımdaki hafif girinti. Önce elmayı bir küre gibi düşünüp ton bölgelerini kurun, sonra ayrıntıları ekleyin:

  • Sap çukurunun içi gölge alır; çukurun kenarı ışık alır.
  • Elmanın yüzeyi hafif parlaktır: vurguyu küçük bırakın ve silgiyle açın.
  • Kabuktaki küçük lekeleri en sona saklayın; ton yapısı oturmadan ayrıntı eklemeyin.

Elmanın tam adımları için elma çizimi sayfasına bakabilirsiniz.

En sık yapılan hatalar neler?

  • Gölgeyi kenara yapıştırmak: Gölge çekirdeği kenardan biraz içeride olmalı; kenarda yansıyan ışık gölgeyi açar.
  • Vurguyu kalemle kapatmak: Beyazı baştan koruyun; sonradan geri açmak daha zordur.
  • Düşen gölgeyi unutmak: Nesne havada asılı görünür.
  • Tek tip koyulukta çalışmak: Tonları açıktan koyuya en az üç kademe ayırın.

Tonları ölçmek için önce ton skalası çıkarın; her bölgeyi skaladaki bir kutuyla eşleştirin. Ton ve valör çalışması aracı bir fotoğrafı gri tonlara indirip bu eşleştirmeyi yapmanıza yardımcı olur. Toplu konu sayfası: karakalem teknikleri.

Işık kaynağı nasıl kurulur?

Gerçek bir nesneyle çalışacaksanız ışık düzenini kendiniz kurabilirsiniz. Odayı biraz karartıp tek bir masa lambasını nesnenin yan üst tarafına yerleştirin. Lamba nesneden ne kadar yakınsa gölge o kadar sert ve kontrast o kadar yüksek olur; uzaklaştıkça geçişler yumuşar. Arka fon olarak düz, açık renkli bir kâğıt ya da duvar kullanın. Nesnenin altına beyaz bir kâğıt koymak yansıyan ışığı belirginleştirir.

Lambanın yerini işaretleyin ve çalışma boyunca değiştirmeyin. Işık yönü değişirse bütün gölgeler anlamını yitirir. Çizimin yanına küçük bir ışık oku çizmek de çizim sırasında kendinizi hatırlatmanın kolay bir yoludur.

Çalışmayı hangi sürede ve kaç tekrarla yapmalı?

İlk küreyi 20–30 dakikada bitirmek yeterlidir; mükemmel olması gerekmez. Aynı çalışmayı üç kez tekrarlamak tek bir uzun çalışmadan daha öğreticidir: ilkinde bölgeleri görürsünüz, ikincisinde geçişleri yumuşatırsınız, üçüncüsünde zemindeki düşen gölgeyi oturtursunuz.

Her tekrarın sonunda çizimi referansın yanına koyup üç soruya bakın: vurgu doğru yerde mi, gölge çekirdeği kenardan ayrılmış mı, düşen gölge nesneye bağlanıyor mu? Cevaplar "hayır" ise bir sonraki çizimde yalnızca o noktaya odaklanın. Böylece her çalışmanın tek bir hedefi olur ve gelişme ölçülebilir hale gelir.

Bölgeleri tek tek nasıl denersiniz?

Küreyi bir çırpıda çizmek yerine bölgeleri ayrı ayrı alıştırın. Bir sayfaya altı küçük daire çizin ve her birinde yalnızca bir bölgeyi kurun: birinde sadece vurguyla ışık alan yüzey, ikincisinde sadece gölge çekirdeği, üçüncüsünde sadece yansıyan ışık. Sonra hepsini tek bir küreye taşıyın. Bu "parçadan bütüne" çalışma, bütün sorunları aynı anda çözmeye çalışmaktan daha az yorucudur.

Chiaroscuro kaynağının anlattığı gibi, ışık ve gölge şekillerini analiz ederek üç boyutlu hacmi göstermek çizimde "modelleme" olarak bilinir. Kürede bu modellemeyi öğrenmek, sonraki bütün formların temelidir. Her bölgenin sınırını gözlerinizi kısarak aramak, hangi bölgenin diğerine geçtiğini daha net gösterir.

Elma çiziminde ışık-gölge hangi ayrıntılarla zenginleşir?

Elma küreye göre üç farkla karşınıza çıkar. Birincisi, siluet tam yuvarlak değildir; üst tarafta sapın çukuru ve iki yanda hafif şişkinlikler vardır. İkincisi, yüzey düz değil, hafif girintili çıkıntılıdır; bu yüzden gölge çekirdeği küredeki kadar düzgün bir kuşak değil, kıvrımlı bir lekedir. Üçüncüsü, kabuğun rengi tonu etkiler: kırmızı elma aynı ışıkta sarı elmadan daha koyu gri verir.

Sapı en son ekleyin; ince bir çizgi ve altında küçük bir gölge yeter. Kabuktaki küçük lekeleri ancak ton yapısı oturduktan sonra, hafif noktalarla ekleyin. Elmanın zemine değdiği yerde kısa, koyu bir temas gölgesi çizmek, onu masaya "oturtur"; bunu atlamak elmayı havada gösterir.

Çalışmayı fotoğrafla nasıl denetlersiniz?

Çizimi bitirince telefonla fotoğrafını çekip siyah-beyaz filtre uygulayın. Bölgeler birbirinden ayrışıyorsa ton yapısı sağlamdır. Vurgu ile gölge çekirdeği arasında yeterli fark görünmüyorsa çizim soluktur; bir sonraki seferde gölge çekirdeğini bir kademe koyulaştırın. Her şey tek tip griye toplanmışsa orta tonları azaltıp iki uç tonu belirginleştirin.

İkinci denetim, çizimi bir kol boyu uzağa alıp kısık gözle bakmaktır. Küre bir daire gibi değil, hacimli bir top gibi okunuyorsa bölgeler yerli yerindedir. Fotoğraf ve uzak bakış, kendi çiziminizi dışarıdan görmenizi sağlar; yakından çalışırken kaçırdığınız hataları yakalar.

Bir sonraki adım ne olmalı?

Bu çalışmayı sesli adımlarla yapmak isterseniz Guidart (iPhone ve iPad'de ücretsiz indirilir) ışık-gölge derslerini adım adım anlatır; siz kâğıda çizersiniz. Her gün bir premium çizim ücretsizdir. Bitirdiğiniz çizimin fotoğrafını yüklerseniz yapay zekâ orijinaliyle karşılaştırıp öneri verir; bu bir rehberdir, gerçek zamanlı değildir ve öğretmenin yerini tutmaz.

Kaynaklar

  1. Wikipedia: Chiaroscuro
  2. Art in Context: Hardness of Pencils

Sık sorulan sorular

Işık-gölge çalışması için neden küre ile başlanır?

Küre en basit yuvarlak formdur: köşesi yoktur ve her yerinde ton geçişi vardır. Işığın bir yüzeyde nasıl değiştiğini görmek için ideal bir modeldir; elma, yumurta ya da kupa gibi nesnelere aynı mantık uygulanır.

Düşen gölge ile nesnenin kendi gölgesi aynı şey mi?

Hayır. Nesnenin kendi gölgesi, ışıktan uzak dönen yüzeyindeki koyu bölgedir. Düşen gölge ise nesnenin zemine ya da çevresine bıraktığı gölgedir. İkisini ayrı ayrı gözlemlemek çizime derinlik katar.

Gerçek bir elma mı, fotoğraf mı kullanmalıyım?

Mümkünse gerçek nesne, tek bir lamba ve sade bir fon kullanın; ışık-gölge geçişlerini gerçekte görmek daha öğreticidir. Fotoğraftan çalışırken de aynı mantık geçerlidir ama tonlar daha düz görünebilir.

İlgili sayfalar

GuidartKâğıda çizmeyi öğrenin, iPhone ve iPad'de ücretsiz
İndir