Leren tekenen voor beginners (ook als volwassene)

Bijgewerkt:

Ja, je kunt ook als volwassene leren tekenen. Het is een vaardigheid die je opbouwt met kijken, oefenen en feedback, niet een talent waar je mee geboren wordt of niet. Begin met een potlood, een vel papier en korte, regelmatige oefensessies.

Kun je als volwassene nog leren tekenen?

Onderzoek wijst die kant op. In een studie van Chamberlain en collega's (2021) volgden onderzoekers 42 kunststudenten in een basiscursus tekenen, gemeten op drie momenten verspreid over ongeveer vijf maanden. Hun tekenvaardigheid ging vooruit, en ook hun aandacht voor vormen en het wisselen van aandacht. Let op: dit waren studenten in een cursus, geen hobbyisten thuis. De studie zegt dus iets over leren onder begeleiding, niet over een gegarandeerde snelheid voor jou.

Het geeft wel een eerlijke boodschap: vooruitgang is normaal als je structureel oefent. Hoe snel het gaat verschilt van mens tot mens.

Waarom lukt het tekenen van wat je ziet niet meteen?

Je hand is meestal niet het probleem. Chamberlain en Wagemans (2016) beschrijven in een overzicht dat tekenen vooral afhangt van hoe nauwkeurig je het onderwerp en je eigen tekening waarneemt. Ook speelt mee hoe je een scène in stukjes opdeelt en welke vaste plaatjes ("schema's") je in je hoofd hebt, zoals het standaard-oog of het standaard-huis.

Een bekend voorbeeld is het gezicht. Volgens een samenvatting van BPS Research Digest tekent ongeveer 95 procent van de niet-kunstenaars de ogen te hoog op het hoofd, terwijl ze ongeveer halverwege zitten. Wie de juiste plek te horen krijgt, doet het beter maar blijft nog te hoog tekenen. Het is dus geen kwestie van onhandigheid, maar van leren kijken. Dat is goed nieuws, want kijken kun je trainen. Meer over de verhoudingen lees je in de tool gezichtsverhoudingen.

Hoe begin je met leren tekenen? Een stappenplan

  1. Begin met lijnen en vormen. Oefen rechte lijnen, cirkels en ellipsen. Het is saai maar het werkt: je hand en oog raken op elkaar ingespeeld. Print een tekenoefenblad met lijnen en cirkels om op te oefenen.
  2. Teken eenvoudige voorwerpen. Een appel, een mok, een kubus. Deel het voorwerp op in basisvormen voordat je details toevoegt, bijvoorbeeld met een appel tekenen.
  3. Vergelijk steeds. Houd je potlood op armlengte en vergelijk hoogte en breedte. Welk deel is groter, welk kleiner?
  4. Voeg licht en schaduw toe. Dit geeft je tekening volume. Begin met een appel tekenen: één ronde vorm met licht, schaduw en een slagschaduw.
  5. Kijk terug. Leg je tekening naast het origineel of draai je blad. Fouten vallen dan sneller op.

Wil je deze volgorde breder uitgewerkt zien, bekijk dan ons overzicht leren tekenen.

Welk materiaal heb je nodig?

Weinig. Een HB- en een 2B-potlood, een gum, een puntenslijper en gewoon printpapier of een schetsboek. Dure materialen zijn in het begin niet nodig. Als je merkt dat je meer wilt, lees dan hoe de hardheidsgraden werken in onze uitleg over potloodhardheid. Het grootste verschil maak je met tijd en aandacht, niet met een duur potlood.

Hoe vaak moet je oefenen?

Regelmaat wint van lengte. Een korte sessie van vijftien tot twintig minuten, een paar keer per week, houdt de drempel laag. Over de beroemde 10.000 uur: Anders Ericsson, de onderzoeker op wie die regel teruggaat, zei zelf dat er niets magisch aan dat getal is. Waar het volgens hem om draait is gerichte oefening: gestructureerd, geconcentreerd en met directe terugkoppeling. Voor jou betekent dat: kies per sessie één klein doel, bijvoorbeeld "ogen op de juiste hoogte" of "schaduw onder de appel", en kijk daarna kritisch terug.

Tekenen voor volwassenen: zo houd je het leuk

Veel volwassenen stoppen omdat de eerste tekeningen tegenvallen. Dat is normaal: je smaak is verder dan je hand. Een paar tips:

  • Bewaar je tekeningen met datum. Na een maand zie je vooruitgang.
  • Teken wat je leuk vindt, naast de oefeningen. Een kopje koffie, je kat, een plant.
  • Zoek een vast moment, bijvoorbeeld na het eten of in de trein.
  • Wees mild. Een slechte tekening is geen mislukking, maar informatie over wat je nog kunt oefenen.
  • Zoek structuur. Zonder plan weet je niet wat je moet tekenen. Probeer de generator wat zal ik tekenen als je vastloopt.

Kan een app je helpen met leren tekenen?

Wil je structuur voor thuis? Guidart (gratis voor iPhone en iPad) laat je op echt papier tekenen met opbouwende stappen en voorgelezen uitleg. Er is elke dag één premiumtekening gratis, naast de gratis tekeningen en lessen. Premium start met 7 dagen proefperiode en verlengt automatisch; zie gratis en premium.

Wat zijn goede eerste tekenoefeningen voor beginners?

Drie oefeningen die weinig tijd kosten. Eén: teken tien minuten lang spiralen en cirkels zonder je pols te laten rusten, zodat je hand losser wordt. Twee: teken hetzelfde voorwerp drie keer, elke keer in vijf minuten, en vergelijk de resultaten. Drie: teken je eigen hand, omdat je die altijd bij je hebt en elke vinger anders staat dan je denkt. Na elke oefening schrijf je één zin op over wat beter ging. Dat kleine dagboekje is voor veel beginners motiverender dan een grote tekening die nooit af komt.

Hoe ga je om met kritiek van jezelf?

Bijna elke beginner is streng voor de eigen tekening. Probeer daarom twee vragen te stellen in plaats van een oordeel te vellen: wat werkt hier al, en wat is het volgende dat ik wil verbeteren? Kies één ding, bijvoorbeeld de verhoudingen of de schaduw, en pak dat de volgende keer aan. Laat je tekening ook eens aan iemand anders zien en vraag niet "is het mooi?" maar "wat valt je op?". Zo krijg je bruikbare feedback en blijft het leren leuk, ook op dagen dat het niet vanzelf gaat.

Wat kun je hierna doen?

Pak vandaag een potlood en teken tien minuten rechte lijnen en cirkels. Teken morgen één voorwerp. Na twee weken ligt er een stapel tekeningen waar je trots op mag zijn. Wil je daarna verder met realisme, bekijk dan onze tekentechnieken voor realisme, schaduw en arceren.

Bronnen

  1. Chamberlain, Kozbelt, Drake & Wagemans (2021), Learning to see by learning to draw, Goldsmiths Research Online
  2. Chamberlain & Wagemans (2016), The genesis of errors in drawing, Goldsmiths Research Online
  3. BPS Research Digest, When we draw a face, why do most of us put the eyes in the wrong place?
  4. Behavioral Scientist, Achieving peak performance: a conversation with Anders Ericsson

Veelgestelde vragen

Is het te laat om te leren tekenen als volwassene?

Nee. Tekenen is een leerbare vaardigheid en er is geen leeftijdsgrens. Volwassenen hebben zelfs een voordeel: je kunt geduldig oefenen en bewust kijken. Verwacht wel dat de eerste tekeningen er niet uitzien zoals je in je hoofd ziet. Dat verschil verdwijnt geleidelijk met oefening.

Hoeveel tijd per dag moet ik tekenen?

Er is geen magisch aantal. Vijftien tot twintig minuten, een paar keer per week, is voor veel beginners haalbaarder dan één lange sessie per maand. Het gaat om regelmaat en om gericht oefenen, niet om het aantal uren op zich.

Kan ik zelf leren tekenen zonder cursus?

Ja, met stappenplannen, oefeningen en een vaste routine kom je ver. Een cursus geeft persoonlijke feedback, een app of boek geeft structuur voor thuis. Veel mensen combineren die twee. Kies wat bij je budget en je agenda past.

Welk potlood is het beste voor beginners?

Een HB-potlood is een prima begin. Voeg daarna een 2B toe voor donkerdere lijnen en schaduw. Meer hoef je in het begin niet te kopen. Zie ons artikel over potloodhardheid voor de uitleg per graad.

Gerelateerde pagina's

GuidartLeer tekenen op papier, gratis op iPhone en iPad
Download