Tekenopdrachten groep 5 (en groep 3 tot 8): stappenplannen voor de klas
Een tekenles met stappenplan werkt in groep 3 tot 8 als je één onderwerp kiest, de stappen zichtbaar maakt en de klas telkens één stap tegelijk laat tekenen. Daarna krijgen de kinderen ruimte voor een eigen versie. Met uitgeprinte stappenkaarten kun je dit in 30 tot 45 minuten doen, zonder voorbereiding die uit de hand loopt.
Waarom werken stappenplannen goed in de klas?
Een stappenplan maakt een tekening kleiner. Kinderen die denken dat ze niet kunnen tekenen, hoeven maar één stap tegelijk te zetten, en dat lukt bijna iedereen. Voor jou als leerkracht is het ook praktisch: je laat één afbeelding zien en de hele klas kan meedoen.
Tekenen is bovendien een bekende bezigheid. Het CBS meldt dat in 2024 79,3 procent van de kinderen van 6 tot 12 jaar minstens één keer tekende, schilderde of grafisch werk zonder computer maakte. De meeste kinderen komen dus al met tekenervaring de klas in. Een stappenplan geeft die ervaring richting zonder dat het onderwerp je vastzet.
Een kanttekening: stappenplannen leren kinderen een bepaalde manier van tekenen. Wissel ze daarom af met vrije opdrachten waarin kinderen zelf bedenken wat ze maken.
Hoe bouw je een tekenles met stappenplan op?
Een bruikbare indeling voor 30 tot 45 minuten:
- Inleiding (5 minuten). Laat het eindresultaat zien en vertel wat de kinderen gaan maken.
- Stappen volgen (15 tot 20 minuten). Laat steeds één stap zien, wacht tot de meeste kinderen klaar zijn en ga dan door.
- Eigen versie (10 minuten). Kinderen voegen een eigen detail, achtergrond of kleur toe.
- Afsluiting (5 minuten). Laat een paar tekeningen zien en vraag wat opviel.
Maak de stappen zichtbaar op het digibord of print ze uit. Met de tool stappenkaart printen zet je het stappenplan van een tekening op één A4, handig om uit te delen of op te hangen. Kinderen die moeite hebben met een stap kunnen de kaart bij zich houden en rustig terugkijken.
Welke onderwerpen passen bij welke groep?
Er is geen vaste regel, omdat kinderen sterk verschillen. Toch geven deze richtlijnen houvast:
- Groep 3 en 4: onderwerpen met één of twee vormen, zoals een ijsje, een regenboog of een sneeuwpop.
- Groep 5 en 6: onderwerpen met meerdere onderdelen, zoals een huis, een vis of een cactus.
- Groep 7 en 8: onderwerpen waarbij licht en schaduw een rol spelen, zoals een appel met schaduw, een oud boek of een eenvoudig perspectief.
Zoek je een idee voor een specifieke opdracht? De tool wat zal ik tekenen kiest er een voor je, en bij tekenideeën vind je meer onderwerpen.
Welke tekenopdrachten passen bij de seizoenen?
Veel scholen koppelen tekenlessen aan de tijd van het jaar. In de herfst kun je werken met bladeren, paddenstoelen en pompoenen; in de winter met een sneeuwpop, een kaars of een cadeautje; in de lente en zomer met een regenboog, een vlinder of een ijsje. Een paar tekeningen hebben we al als stappenplan:
- Herfst: blad tekenen en paddenstoel tekenen.
- Lente en zomer: ijsje tekenen.
Voor Sinterklaas hebben we geen eigen stappenplannen; een zelfbedacht cadeautje tekenen past wel bij pakjesavond. In Vlaanderen spreken scholen niet van groepen maar van leerjaren; de stappenplannen werken voor beide.
Hoe ga je om met verschillen in de klas?
In elke klas heb je snelle en trage tekenaars. Een paar manieren om daarmee om te gaan:
- Snelle kinderen: geef een uitbreiding, zoals een achtergrond, een tweede voorwerp of dezelfde tekening in een andere stijl.
- Trage kinderen: laat ze een stap overslaan of de kaart mee naar huis nemen. Niet alles hoeft in één les af.
- Kinderen die vastlopen: laat ze eerst een simpelere versie maken, met alleen de grote vormen.
- Perfectionisten: benadruk dat potlood weg te gummen is en dat het eerste schetsje er niet mooi hoeft uit te zien.
Een eenvoudige regel: het gaat om het proces, niet om hetzelfde resultaat voor iedereen. Hang ook eens alle tekeningen naast elkaar op; kinderen zien dan dat dezelfde stappen tot verschillende resultaten leiden.
Is Guidart geschikt voor de klas?
Voor een hele klas is Guidart weinig praktisch: het is een app voor iPhone en iPad met een abonnement per persoon. Thuis kan het wel, bijvoorbeeld om een tekening uit de les nog eens te oefenen met voorgelezen stappen, op echt papier.
Ook voor jou als leerkracht kan het: probeer een tekening zelf uit voordat je hem geeft. De app is gratis te downloaden. Premium heeft 7 dagen proefperiode en de prijs zie je in de App Store. Zie gratis en premium.
Waar vind je meer oefenmateriaal?
Voor oefeningen die je kunt uitprinten, zoals lijnen, vormen en schaduw, zijn de tekenoefeningen gratis te gebruiken. Zo bouw je met de klas een basis op voordat je aan een grotere tekening begint.
Hoe beoordeel je tekeningen zonder te vergelijken?
Beoordelen is lastig, omdat een stappenplan hetzelfde voorbeeld geeft maar kinderen verschillend tekenen. Kijk daarom naar wat je kunt zien en benoemen: is de grote vorm duidelijk, zijn de onderdelen herkenbaar, heeft het kind een eigen keuze gemaakt? Geef één compliment en één tip per kind, bijvoorbeeld "Je hebt de hoed goed op de kop gezet, probeer eens de sjaal een kleur te geven." Laat kinderen ook hun eigen werk bekijken: wat vind je zelf het best gelukt? Zo leren ze naar hun eigen tekening kijken, en dat is een belangrijke stap om beter te worden.
Hoe laat je een stappenplan niet te strak worden?
Wissel af. Doe de ene les met een stappenplan, de volgende met een vrije opdracht over hetzelfde onderwerp: "teken je eigen sneeuwpop, met alles wat jij wilt." Kinderen gebruiken dan wat ze in de vorige les leerden, maar kiezen zelf. Zo blijft het stappenplan een hulpmiddel en wordt het geen mal.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Hoe geef ik een tekenles in groep 5?
Kies één onderwerp, laat de stappen op het bord of op een kaart zien en laat de klas steeds één stap tegelijk tekenen. Loop rond, geef korte tips en laat aan het eind kinderen hun tekening aan elkaar laten zien. Houd het kort, een les van 30 tot 45 minuten is genoeg.
Wat doe ik met kinderen die snel klaar zijn?
Geef ze een uitbreidingsopdracht: een achtergrond, een tweede voorwerp of dezelfde tekening in een andere stijl. Zo blijven ze bezig zonder dat de rest wordt opgejaagd.
Mogen kinderen het stappenplan aanpassen?
Ja, dat is juist de bedoeling. Het stappenplan is een steun, geen norm. Laat kinderen ook een eigen versie maken, zodat de tekeningen niet allemaal hetzelfde worden.
Kan ik Guidart in de klas gebruiken?
Guidart is een app voor iPhone en iPad met een abonnement per persoon. Dat maakt het minder geschikt als klassenmiddel. Voor in de klas zijn de gratis stappenplannen op deze site en de tool Stappenkaart printen praktischer.